Podcast #3: Elske en Rahma

Elske Doets en Rahma el Mouden zijn in de corona-crisis begonnen met een platform voor ondernemers. Zij bieden een luisterend oor en een helpende hand voor ondernemers die het door de malaise even niet meer zien zitten. In deze derde aflevering gaat het over financiën en cijfers. En als je geen spreadsheet hebt, gebruik je maar de achterkant van een sigarendoos. Ondernemers die interesse hebben kunnen zich melden via elskerahma.nl. Rahma el Mouden (1959) is oprichter van MAS, een schoonmaakbedrijf dat onder meer het Rijksmuseum, de Adam Toren en het Tropenmuseum als klant heeft. Ze kreeg diverse onderscheidingen voor haar werk als ondernemer en haar sociale projecten. Elske Doets is zakenvrouw van het jaar 2019. Met haar bedrijf 'Doets Reizen' moet ze door de corona-crisis en de reisbeperkingen een heel ander pad kiezen. Samen gaan Elske en Rahma in gesprek met ondernemers die hun hulp nodig hebben.

Podcast nummer 3: Inzicht! Al is het maar op de achterkant van een sigarendoos.

https://open.spotify.com/episode/5vrL9LPYdDJGkcrk09nsiH?si=VoOeYQraR2KSHHsLgnez4Q

Elske Doets

Elske in Coronakrant: HELP! Onze overheid pakt de regie

Veel bedrijven die ik zie worstelen met de veranderende tijd noem ik schertsend ‘silo’s’. Inderdaad, ik vergelijk ze met van die raamloze gebouwen, opslagplaatsen, los in het landschap, waarvan je niet weet wat er binnenin zit of gebeurt. Die bedrijven, die ‘silo’s’ dus, verdienen soms nog heel aardig, leggen zich toe op specialistisch werk en lijken een eigen deel van de markt voor zichzelf te hebben gereserveerd. Als je bijvoorbeeld vraagt naar de relevantie van hun bedrijf of wie er blij wordt van hun dienstverlening, blijft het merkwaardig stil. Ze doen wat ze doen. En kijken je aan met een blik van: is dat niet genoeg dan?

Door corona zien we nu in acute vorm hoe kwetsbaar die ‘silo’s’ zijn geworden. Er hoeft maar één fataal barstje in een aanvoerketen te zitten, één grens dicht te gaan, één type onderdeel of materiaal niet meer geleverd te worden, of het hele bedrijf komt stil te vallen. Doordat Amerika en Canada hun grondgebied wegens corona hebben afgesloten voor reizigers uit de EU ligt ook mijn bedrijf grotendeels stil.

Wat ik graag zou zien, en wat de overheid nu ontmoedigt door zo ruimhartig allerlei steunpakketten op te tuigen, is dat mensen en bedrijven gestimuleerd worden om hun blik, net als ik, te verruimen en op de toekomst te richten. Zo snel mogelijk in te loggen op de digitale kenniseconomie. En na te gaan denken over wat daarin hun ideale rol is, wat hun talenten zijn, waar ze iets kunnen toevoegen, op kleine of op grote schaal.

Helaas, we zien het omgekeerde gebeuren.

Niet alleen is het denken binnen onze zogenaamde ‘kenniseconomie’ ongelijk verdeeld (hele volksstammen zijn gereduceerd tot registratie- en sociale verzekeringsnummers). Die scheefgroei dreigt door corona nog verder aangejaagd te worden. We zien immers dat de overheid de coronacrisis gebruikt om steeds meer regie terug te pakken, commandostructuren te herstellen, waarna mensen en bedrijven als willoze ‘poppetjes’ naar de letter van in Den Haag bedachte steunpakketten gaan dansen.

We krijgen niet minder topdown, maar meer!

Dat is een hele slechte ontwikkeling. Bedrijven en activiteiten die post corona geen toekomst hebben blijven ongewijzigd in de lucht dankzij subsidies van bovenaf. En allerlei nieuwe kansen worden niet gepakt omdat het invullen van de van bovenaf verzonden formulieren prioriteit heeft.

Als mentor van door corona getroffen ondernemers roep ik samen met Rahma el Mouden juist op om wakker te worden, mee te bewegen, nieuwe perspectieven te ontdekken, zoals ikzelf mijn product (reizen) ook aan het herdefiniëren ben. Maar wat doet de overheid? De veilige cocon van mensen en bedrijven in stand houden. Luiheid, niet-denken, loont.

Zo wordt Nederland niet robuuster en veerkrachtiger, maar juist kwetsbaarder.


Elske en Rahma in gesprek met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

https://twitter.com/MinisterieEZK/status/1284071709302292480

https://www.youtube.com/watch?v=brUAg24uFds

Elske in Coronakrant: over #elskerahma

Ook na 14 weken zonder omzet telt voor Elske Doets maar één ding: “Ben je krachtig genoeg om de situatie te accepteren en de blik op de toekomst te richten?”

“Veel ondernemers verwachten dat ze na corona op dezelfde voet verder kunnen. Dat gaat dus niet gebeuren. We gaan wel weer omhoog, maar niet zo snel en anders dan we denken.” Aan het woord is Elske Doets, een ondernemende duizendpoot die haar mening niet onder stoelen of banken steekt. Al jaren runt ze het reisbureau Doets Reizen dat zich specialiseert in reizen naar Noord-Amerika. Heel succesvol, maar ook “redelijk eendimensionaal”, zoals ze het zelf noemt.

Nadat ze in 2017 werd uitgeroepen tot Zakenvrouw Van Het Jaar verbreedde ze haar horizon aanzienlijk: ”Toen werd ik ineens op een podium gezet en ontmoette ik heel veel mensen. In plaats van op reis te gaan in Amerika en Canada, reisde ik door Nederland. Juryvoorzitter Annemarie Jorritsma zei tegen me dat het leuk is om die titel te krijgen, maar dat ik dan wel vrouwen verder moest helpen. Die opdracht heb ik in mijn oren geknoopt.”
Het resulteerde onder meer in de oprichting van de Young Lady Business Academy, waarmee ze zich inzet voor kansengelijkheid voor vrouwen. En die jonge vrouwen op de Academy vormden op hun beurt weer een belangrijke inspiratiebron voor Elske’s tweede boek, Bloei. Naar een nieuw scenario voor groei, dat afgelopen maand verscheen.

Tijdens de coronacrisis heeft ze verscheidene malen haar ervaringen gedeeld in de Coronakrant. Deze bijdragen vormen de leidraad voor ons gesprek. Ze lezen als een reis door de coronacrisis, waarin heden, verleden en toekomst bij elkaar komen. Bovendien verraden ze veel over wie Elske is, als mens én als ondernemer.

Van 100 naar 0

De eerste column ‘Met passie door de crisis’ verscheen eind maart. Hierin beschrijft Elske de directe gevolgen van de coronacrisis voor haar reisbureau als volgt: “Nu maak ik met mijn eigen bedrijf de ultieme val mee: van honderd naar nul. En ondanks die nul, waar je ogenschijnlijk niet verder doorheen kunt zakken, komt er elke dag slecht nieuws bij vanuit landen die hun grenzen sluiten, waardoor de reisbranche het almaar lastiger krijgt bij het realiseren van een spoedig herstel.”

Hoe gaat het nu met Doets Reizen? “De impact van corona op Doets Reizen is enorm. Ik kan nog steeds bijna niets. Dit jaar is totaal verloren. Mensen mogen nu weer voorzichtig op vakantie, maar dat zijn slechts wat landen in Europa. IJsland is de enige bestemming die voor Doets open is. Voor de rest kunnen mensen nog nergens heen. Normaal gesproken hebben we zo rond maart 70 tot 80% van onze handel geboekt. Die zijn we nu allemaal aan het verplaatsen naar volgend jaar. Dat is heel bijzonder. Het blog over dat kunsthart is nog steeds aan de orde.”

De coronacrisis is voor Elske de grootste uitdaging waar ze als ondernemer ooit voor heeft gestaan. Ze vergelijkt de situatie in de reisbranche met een oorlogssituatie: “Hoe terecht ook, de overheid beslist dat er niet gereisd mag worden. Dat valt mij niet aan te rekenen. Ondertussen zitten mijn bedrijf en ik daardoor volledig klem; we kunnen niks. Het is heel bijzonder dat dat nu al maanden duurt en ik tóch nog niet gek ben geworden.”

Uiteindelijk telt één ding: ben je krachtig genoeg om de situatie te accepteren en de blik op de toekomst te richten?

14 weken geen omzet

Hoe zorg je dat je niet gek wordt? “Stap in de wereld na corona.” schrijft Elske in haar tweede bijdrage“Laat gaan. Neem rust. Beschouw 2020 voor dit moment als voorbij. En bedenk, als je jezelf sterk genoeg voelt, hoe we van 2021 de beste comeback kunnen maken. Ik hoor het graag.”

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe heeft ze zelf die knop omgezet? “Je probeert altijd in stappen te denken. Het is als met een ernstige ziekte: de diagnose kan meevallen, tegenvallen of het kan zwáár tegenvallen. Je hoopt altijd dat het meevalt, dus als je dan nog een paar klappen erachteraan krijgt, dan voel je dat natuurlijk wel. En dan moet je jezelf wel weer oprapen en weer doorgaan.”

Niet voor niets heette haar derde bijdrage ‘Omarm het zwartste scenario’. Daarin schrijft ze: “De essentie van ondernemen is toch niet de eindeloze herhaling, maar de kunst om in een gegeven situatie telkens weer een succesvol, onweerstaanbaar product te bieden?” En ook dat ze energie krijgt van de coronacrisis “omdat het vragen stelt aan mijn ondernemerschap, die tot voor kort nooit gesteld zijn. Dat verrijkt mij.”

Het heeft volgens Elske dan ook geen zin om bij de pakken neer te gaan zitten: “Ik heb heel veel ondernemers gesproken die in een slachtofferrol zitten. Dat is zonde. Pas sprak ik nog een ondernemer die zei: ‘Erg hè, mijn winkel was dicht op Goede Vrijdag. Zo erg. Zoveel omzet gemist.’ Ik dacht ondertussen: heb je door dat ik al 14 weken geen omzet meer heb? Maar daar zei ik niets over. Ik beperkte me tot de uitspraak dat ik het vervelend voor hem vond. Maar uiteindelijk telt één ding: ben je krachtig genoeg om de situatie te accepteren en de blik op de toekomst te richten?”

Het nieuwe reizen

Volgens Elske is het belangrijk voor ondernemers zich te realiseren dat de toekomst er anders uit gaat zien dan verwacht of gehoopt. “Te vaak zie ik bij ondernemers dat ze verwachten op dezelfde voet verder te kunnen gaan. Dat gaat dus niet gebeuren. We gaan wel weer omhoog, maar niet zo snel en anders dan we denken.”

Een afwachtende houding helpt daarbij niet, zoals Elske ook al schreef in haar column ‘Ondernemen is meer dan alleen ‘Au!’ roepen’“Hoe begrijpelijk ook de roep om overheidssteun in deze nijpende periode, mijn uitgangspunt blijft dat het verdienen van geld een door slim ondernemen behaald eindresultaat behoort te zijn, geen doel in zichzelf. Mijn reflex, ook bij corona, is dus niet meteen naar de kasstromen te kijken, maar naar mijn bedrijf, mijn producten. Worden mijn klanten nog echt blij van die producten? En passen de producten in de nabije toekomst, die snel gaat veranderen?” 

Bij Doets Reizen zijn ze aan de slag gegaan met de ontwikkeling van een nieuw reisconcept: diep reizen. Daarbij doe je als reiziger minder plekken aan en ga je op de plekken waar je wel komt meer de diepte in. Die reizen wil Elske niet alleen voor Noord-Amerika, maar ook voor Europa gaan aanbieden.

“Niet alleen de reiswereld, maar de hele wereld zal anders zijn”, vertelt Elske hierover. “Tot corona waren we een variant op Rupsje Nooitgenoeg. We hadden dit interview ook in Barcelona kunnen doen. Als je morgen naar Japan wilde, dan zou dat kunnen. Je kon zomaar iets uit China bestellen. De bomen leken tot in de hemel te reiken. Dat is nu tot stilstand gekomen. En dat kun je heel onrechtvaardig vinden, maar het is ook goed om te zien wat die stilstand doet. Wat betekent al die mobiliteit en al die consumptie nou eigenlijk? Wat is de diepste drijfveer daarvan? Waarom ga je naar een restaurant? Waarom ga je op reis? Ik denk dat het belangrijk is dat je zulke vragen aan jezelf stelt.”

Ook voor corona dacht Elske hier al over na: “Eén van de missies van mijn bedrijf is om mensen weer met elkaar in contact te brengen. Ik heb veel klanten met puberkinderen. Die zitten het liefst met hun telefoon in de eigen bubbel. Dan gaan mensen op reis naar Amerika, dat wil zeggen tienduizend kilometer vliegen voor tienduizend euro om weer in contact met je gezin te komen. Zoiets is eigenlijk waanzinnig als je je realiseert dat je dat ook op een andere manier kan doen. Die indringende vragen durf ik mezelf te stellen. Dan kun je zeggen dat het schadelijk is voor je branche of voor je eigen bedrijf, maar uiteindelijk is dat in contact komen met elkaar de kern waarop Doets Reizen drijft. Als mensen dat contact na corona anders gaan invullen, moet je daar als bedrijf op reageren.”

Iedereen heeft het tijdens deze coronacrisis de hele tijd over de regelingen die er zijn, de Tozo, de NOW, enzovoort. Die regelingen zijn pleisters, maar daaronder zit een wond. Die wond kan ook steeds dieper worden. Wie zegt dat die pleister goed is? Je moet kijken naar de wond.

#rahmaelske/#elskerahma

Een nieuwe koers voor je bedrijf zoeken kan lastig zijn voor ondernemers. Volgens Elske begint alles met acceptatie: “Als je nog in een soort vluchtmodus zit, waarbij je denkt ‘dit wil ik allemaal niet’, dan heb je niet genoeg kalmte om helder na te denken. En ben je niet klaar voor het bepalen van een nieuwe koers. Ik zie het om me heen: ik heb deze periode huilende ondernemers aan de telefoon gehad, begrijpelijk misschien, maar zo schiet je niet op.’

Om andere ondernemers te helpen is Elske samen met Rahma el Mouden tijdens de coronacrisis een nieuw platform begonnen: #rahmaelske/#elskerahma. Samen proberen ze MKB’ers vooruit te helpen. “Rahma en ik kregen ondernemers aan de telefoon die zeiden ‘We hebben de kachel uitgezet en we wachten gewoon totdat het geld uit Den haag komt.’ Triest. Dat is toch niet de oplossing? Zo kun je toch beter niet in de wedstrijd zitten? Ze waren verlamd!”

“Iedereen heeft het tijdens deze coronacrisis de hele tijd over de regelingen die er zijn, de Tozo, de NOW, enzovoort. Die regelingen zijn pleisters, maar daaronder zit een wond. Die wond kan ook steeds dieper worden. Wie zegt dat die pleister goed is? Je moet kijken naar de wond. Wat is de oorzaak? Daarop inzoomen is wat Rahma en ik doen. We houden een diep duogesprek met ondernemers. En je ziet dat ze latent eigenlijk al wondjes hadden, dat er dingen niet klopten. Door corona zijn ze een moeras in getrokken. En afhankelijk van het wondje heeft het moeras de één er heftiger in getrokken dan de ander.”

De onderwerpen waar de betreffende ondernemers mee worstelen, speelden vaak al langer. Door corona zijn ze extra urgent geworden. “Vaak zie je dat ze gestopt zijn met het vertellen van hun verhaal, dat ze niet transparant zijn naar hun team en medewerkers, dat ze hun cijfers niet op orde hebben, en sommigen hebben nog niet eens een website. Ze zijn allemaal verlamd, ondanks alle regelingen die er zijn. Ze moeten zich resetten.”

Ze vergelijkt de gesprekken met ondernemers met een oven op een stand van tweehonderd graden: “Het is heel heftig. Voor de duidelijkheid: het is niet de bedoeling dat ze verbranden, maar ze komen wel even op de pijnbank te liggen. Wij zijn geen coaches die een verdienmodel hebben door ze een jaar lang mee aan de hand te nemen. Dit is non-profit. We hebben bewust gekozen voor mentoring. Dat heeft een schokeffect, maakt mensen wakker en is richtinggevend. We laten ze vervolgens ook een lijst met actiepunten maken. Dan hebben we daarna nog nader contact om te zien hoe ze weer in beweging komen.”

Bijkomend voordeel voor Elske is dat de gesprekken haar ook zelf scherp houden: “Het heeft een stimulerend effect op mij, omdat me een spiegel wordt voorgehouden.” Dat ze gesprekken in een podcast nabespreekt met Rahma helpt  ook bij dat spiegelen. Elske en Rahma zijn van plan om ook na corona door te gaan met hun platform.

Geld moet geen doel op zich zijn, maar een waardering is voor het probleem dat je oplost voor de klant. Mensen van mijn generatie hebben daar moeite mee. Die zetten geld nog wel op de eerste plaats. Dat zijn ze gewend.

Lost jouw bedrijf nog wel een probleem op?

De coronacrisis heeft bestaande denkbeelden en overtuigingen aan het wankelen gebracht en de ogen geopend voor nieuwe perspectieven. ‘Lost jouw bedrijf nog wel een probleem op?’ is volgens Elske meer dan ooit een belangrijke ondernemersvraag. Het is ook de titel van de column die half juni op de Coronakrant verscheen. In deze bijdrage gaat Elske in op de vrouwen die ze ontmoet in haar Young Lady Business Academy. En die het oplossen van problemen op de eerste plaats zetten, om daarna pas geld te verdienen. “Wat de Young Ladies heel goed zien is dat geld geen doel op zich moet zijn, maar een waardering is voor het probleem dat je oplost voor de klant. Mensen van mijn generatie hebben daar moeite mee. Die zetten geld nog wel op de eerste plaats. Dat zijn ze gewend.”

Elske gunt elke ondernemer een ambitieuze Young Lady. Die houden je scherp, weet ze uit eigen ervaring: “Je wordt opgefrist met allemaal vragen die bij hen leven, waardoor je ook jezelf meer open stelt voor de toekomst.” Want dat de meisjes en vrouwen die ze ontmoet anders tegen de wereld aan kijken, werd Elske al snel duidelijk: “Bij de Academy zie ik dat die dames ondernemen vanuit het gat in de samenleving in plaats van het gat in de markt. Om dat gat in de samenleving bouwen ze dan vervolgens hun bedrijf. Ik vind dat super inspirerend!”

Zin om iets nieuws te beginnen

Van Elske mogen ondernemers zich wat vaker realiseren hoeveel positieve impact ze kunnen hebben. In het ideale geval nemen ze die verantwoordelijkheid ook voluit: “Zeker nu met corona zijn er nogal wat ondernemers die aan het overleven zijn en beweren dat ze verder niks kunnen doen. Maar wat weerhoudt ze, denk ik dan, om te gaan resetten? En net als de Young Ladies in te springen op een bestaand probleem? Op die manier ga je niet alleen groeien, in geld, maar ook bloeien, in maatschappelijke relevantie. Daarom heet mijn boek ook Bloei. Daarin komt alles samen. Ik ben iemand die open staat voor alles. En ik zie overal tekortkomingen, of dat nu bij de bakker op de hoek is of op een ministerie. Elke dag zie ik legio mogelijkheden voor nieuwe bedrijven.”

Het gevoel dat economische groei niet zaligmakend is, wordt in deze periode door veel mensen gedeeld. “Bloei lijkt inderdaad op het juiste moment te komen,” beaamt Elske. “Het was nota bene al af in februari. Daarna heb ik corona er nog een beetje aan toe kunnen voegen. Links en rechts is nu wel aangetoond dat de marktwerking, vooral in de semipublieke sector, niet meer werkt. Het piept en kraakt. Daarom is het heel belangrijk dat we ons op een andere manier gaan manifesteren, want hetzelfde doen en dan hopen op een andere uitkomst lijkt me een slecht plan. Dat is het pleidooi van het boek: kijk niet meer eendimensionaal. Kijk breder en probeer samen te werken.”

“Let op, ik sluit geen groei uit, maar groei is niet zaligmakend. Ik vind het gek dat politici, economen en mensen in de media zeggen dat alles maar moet groeien om het te kunnen oplossen. Neem KLM. Die zegt dat ze alleen maar duurzaam kunnen worden als ze kunnen blijven groeien. Dat is natuurlijk waanzinnig.”

Mede door een boek als Donuteconomie heeft Elske’s kijk op groei de laatste jaren sterk aan populariteit gewonnen. Bloei sluit er mooi op aan: “In feite is “Donuteconomie” een grondige, theoretische basis. De Young Ladies laten vervolgens zien hoe die duurzame economie in de praktijk vorm krijgt. Ongelofelijk belangrijk. Want veel mensen weten niet hoe ze moeten beginnen. En als je dan die verhalen van die dames in Bloei leest, krijg je zelf ook zin om iets nieuws te beginnen. Dat heet positieve besmettelijkheid!”


Mentorpraat NLGroeit: "Als je iets nieuws omhelst kun je erdoor groeien"

Een crisis biedt ook groeikansen. In mentorpraat delen mentoren van nlgroeit, inspirerende verhalen en tips over ondernemerschap en groei tijdens de coronacrisis. Elske Doets blikt terug op de afgelopen maanden. Tijdens de coronacrisis stond ze voor een aantal uitdagingen, financieel maar ook richting teleurgestelde reizigers. Haar team en haar nuchterheid bewees haar een grote dienst. De organisatie ziet nu met vertrouwen de nieuwe manier van reizen tegemoet.

Elske Doets is directeur van Doets Reizen. Tijdens de coronacrisis stond ze voor een aantal uitdagingen, financieel maar ook richting teleurgestelde reizigers. Immers viel niet alleen een groot deel van de inkomsten weg: er moesten ook reizigers worden gerepatrieerd, hetgeen niet altijd makkelijk was. Doets kon terugvallen op een veerkrachtig en strijdbaar team. Bovendien bewees haar nuchterheid haar een grote dienst. De organisatie ziet nu met vertrouwen de nieuwe manier van reizen tegemoet.

Die eerste ogenblikken

Doets neemt ons mee naar het begin van de crisis, net na het afkondigen van de strenge maatregelen door het kabinet: “Ik heb in het eerste half uur van de lockdown direct een aantal scenario's op tafel gelegd en onze reizigers in groepen verdeeld. In de scenario’s was aandacht voor de financiële gevolgen maar ook voor duidelijke actiepunten. Zo konden we snel de taken verdelen.” De verdeling van de reizigers in impactgroepen hielp het team. Doets: “We hadden een helder overzicht van wie al op reis waren, welke mensen nog moesten vertrekken et cetera. Zo konden we de communicatie toespitsen op de verschillende groepen. Die communicatie kwam dan ook snel op gang.”

Waardering door klanten

De waardering van klanten is de adem van Doets’ organisatie. Doets: “Wij werken niet met allerlei tussenpersonen. Reputatie is onze grootste marketing driver.” Het bereiken en informeren van mensen die al op reis waren of nog op reis zouden gaan, had vanaf het allereerste moment prioriteit voor Doets en haar team. “Sowieso”, zegt Doets “zijn wij altijd proactief als het om onze klanten gaat. Als er een bergpasafsluiting is, zit ik hier ook niet op mijn bureaustoel te wachten tot de eerste reizigers bellen om hulp. We reageren direct en zorgen ervoor dat iedereen op de hoogte is.” Doets houdt de regie en laat wat dat betreft niets op zich afkomen.

Kansen voor de branche

Zo’n crisis opent ook de ogen van (toekomstige) reizigers. “De repatriëring was een ramp voor mensen die niet met een organisatie hadden geboekt”, vertelt Doets. “De kans is groot dat ze dat vanaf nu wel doen. Ze zien de meerwaarde en spreken daar met anderen over. Voor volgend jaar hebben we al veel nieuwe klanten. Die geopende ogen zijn op dit specifieke punt goed voor de branche.”

Realistische blik

Natuurlijk was er ook pijn van de tegenslagen. Doets is echter nuchter: “Ik zit heel realistisch in de wedstrijd. Pruillippen hebben geen zin. Het is pas echt een ramp voor de mensen die ziek worden. Mijn ouders, bijvoorbeeld, zijn heel ziek geweest. Ze hebben het godzijdank overleefd.” Ze vervolgt even later: “Je moet de situatie gewoon in perspectief bekijken. Net als bij een ziekte krijg je met tegenslag na tegenslag te maken. Dat is nu eenmaal zo. Dat is ook waarom je ondernemer bent. Soms heb je hoogtijdagen en andere keren gaat het slecht. Ik heb geen ego dat ik overeind hoef te houden: deze crisis treft ons allemaal.”

“Het voelt soms alsof ik door een kunsthart in leven word gehouden”

Doets is een conservatieve ondernemer die haar zaakjes op orde heeft. Eerst verdienen en dan investeren zorgt voor een bepaalde vorm van onafhankelijkheid die in een crisis als deze zowat als luxe voelt. Toch kent Doets ook haar dalen: “Natuurlijk moet je diep gaan. Dat is pijnlijk. En eerlijk: voor mij voelt het soms ook alsof ik door een kunsthart in leven word gehouden. Ik verstop niets.” Doets is daarbij niet naïef: “Er zijn veel ondernemers die nu denken dat het ergste wel achter de rug is en alles weer normaal wordt. Dat is niet realistisch.” Doets wijst daarbij op de onderzoekers aan Harvard die zeggen dat het coronavirus nog enkele jaren bij ons zal blijven en veel mutaties zal kennen. “Misschien krijgen we nog wel drie of vier lockdowns”, zegt ze. Bovendien heeft Doets een duidelijke boodschap voor ondernemers die stilvallen in een crisis zoals we die nu kennen: “Je moet niet achterover gaan zitten met geld van de overheid. Als de piek eraf is, moet je laten weten dat je er nog bent. Stop niet met communiceren, denken en doen.”

Nieuwe manier van reizen

De zakenvrouw van het jaar 2017 voorziet een nieuwe fase voor Nederland met veel overheidsbemoeienis. “Er was een soort hypermobiliteit. We hadden dit interview bij wijze van spreken wandelend in Barcelona kunnen doen. Dat is nu anders. De mobiliteit is veel gecontroleerder en we zijn in de nieuwe werkelijkheid minder vrij.” Ze voegt hieraan toe dat er een nieuwe manier van reizen ontstaat, die ook veel mogelijkheden geeft. Dat legt ze uit: “Er is zoveel meer ruimte voor diepgang. In plaats van tien natuurparken kun je er nog maar twee bezoeken tijdens je rondreis in Amerika. Voor elk bezoek heb je toestemmingspapieren nodig. Daar staat tegenover dat je in die parken wandelingen maakt met aandacht voor wat je tegenkomt. Dat is in lijn met het reisconcept dat wij altijd al hadden: reizen met een specifiek doel.” De crisis biedt kansen voor mensen om meer in contact te komen met zichzelf, de mensen om hen heen en de natuur. Doets draagt daar met reizen naar bijvoorbeeld Zweden en Noorwegen graag aan bij.

Elke dag overleggen

Op haar team is Doets uitermate trots. “Corona was het beste teamuitje tot nu toe. De strijdbaarheid van mijn team is ongelofelijk. Sommige medewerkers moesten echt resetten. Die zijn gedreven en commercieel: ze willen snel handelen. Dat kon nu niet altijd. Ik heb elke dag een half uur tot drie kwartier besteed aan een meeting met het kernteam. Dialogen voeren is in tijden van crisis belangrijk. Je moet ervoor zorgen dat iedereen achter de beslissingen staat.”

Een sterker team

Doets gelooft overigens ook in de kracht van een crisis: “Ik denk dat veel mensen beter presteren als ze voor een uitdaging staan. Ik tennis beter in de regen en de wind dan in de zon. Mijn team gaat daarin mee. Je merkt dat sommigen dan een sprongetje wagen. Bijvoorbeeld als het om klantgesprekken gaat. Het is niet leuk om te vertellen dat een reis niet door kan gaan. Maar als je je verzet tegen iets nieuws word je er niet beter van. Als je iets nieuws omhelst, kun je erdoor groeien.”

Tips voor de ondernemer

  • Schiet niet in de paniekstand. Ga gefaseerd te werk. Als je de acties opdeelt in blokjes, houd je overzicht en bewaar je de rust in het team.

  • Ga niet zitten afwachten maar pak de leidsels en houd de regie. Wees proactief in de communicatie naar klanten en medewerkers.

  • Bemoei je niet te veel met mensen die bang of boos zijn. Blijf geloven in vooruitgang.

  • Blijf ondernemen. Nu bevriezen en stilzitten helpt je niet vooruit. Een transformatie van je bedrijf is misschien nodig.

  • Blijf communiceren met je team. Al is het een half uur per dag: de dialoog is belangrijk om ervoor te zorgen dat iedereen de beslissingen steunt.

  • Verzet je niet tegen nieuwe dingen. Je kunt alleen maar groeien als je het nieuwe omarmt.

  • Stop niet met communiceren, maar laat weten dat je er nog bent.

  • Sporten is belangrijk. Twee tot drie keer per week. Het liefst in de natuur.

 

Artikel Mentorpraat van NLGroeit op 30 juni 2020.

Podcast Elske en Rahma

Tweede podcast van Elske Doets en Rahma el Mouden

De nieuwste Podcast van Elske Doets en Rahma

De tweede aflevering van de #ElskeRahma podcast spreken de twee zakenvrouwen over de gesprekken die ze hadden met zo'n 30 ondernemers voor #ElskeRahma. Het gaat over de mindset van de door de coronacrisis getroffen ondernemers. Rahma el Mouden en Elske Doets helpen via het platform #ElskeRahma ondernemers die door de coronacrisis in de problemen zijn gekomen of het even niet meer zien zitten.

https://open.spotify.com/episode/3G8fpLA5NwruSOMkeTOHSA?si=DUhzIdtKSSm8JXvLEkzngA


Blog Coronakrant: lost jouw bedrijf nog een probleem op?

Op 22 juni begint de vijfde editie van Young Lady Business Academy, het initiatief dat ik in 2017 ben gestart en jonge vrouwen stimuleert hun remmende omgeving achter zich te laten en écht voor hun ambitie te gaan. In de aanloop naar de Academy voer ik gesprekken met talloze kandidaten en één ding kan ik al met zekerheid zeggen: die gesprekken zetten mijn vizier nóg verder op scherp!

Zeggen dat de Young Ladies die ik spreek – en vaak studeren, of nog op school zitten – in veel gevallen een stuk ‘verder’ zijn dan ervaren ondernemers klinkt misschien raar, onlogisch en overdreven, maar ik meen het wel. Zo legde één van de kandidaten mij glashelder uit hoezeer ze de vraag ‘wat wil je later worden?’ als nodeloos beperkend ervaart. ‘Alsof ik de rest van mijn leven maar één ding mag doen. En me niets anders wacht dan binnen de lijntjes te kleuren in één en hetzelfde vakgebied dat ik binnenkort al moet kiezen. Hoe gek is dat, als je erover nadenkt!’

Volgens diezelfde jonge vrouw getuigde de vraag van miskenning dat je meerdere talenten kunt hebben en die vervolgens wilt bevredigen. ‘Als je zegt “ik wil dat of dat worden”, lijkt het net of je het prima vindt dat je de rest van je leven wordt opgeborgen in een la. En je een definitieve reden hebt gevonden om je niet meer met de rest van de wereld te bemoeien. Terwijl ik mijn veelzijdigheid nou juist koester. En op meerdere terreinen problemen wil helpen oplossen. Zo’n boeiende toekomst laat je toch niet liggen omdat de buitenwereld je zo graag in één hokje stopt?’

Eerlijk gezegd luisterde ik ademloos naar deze Young Lady en was het volkomen met haar eens.

Ik word zó blij van alle kandidaten die zeggen ‘iets te willen betekenen voor de maatschappij’ en daarbij het liefst ‘een probleem oplossen’ aangaande klimaat, geestelijke gezondheid, armoede, sociale samenhang, noem maar op. Wat geweldig! denk ik dan. Zo jong nog en al zoveel oog voor de omgeving. Zoveel zicht op wat de samenleving écht nodig heeft. Zoveel positieve probleemhonger.

Hoeveel ondernemers, die nu boos of wanhopig zijn, zouden een voorbeeld kunnen nemen aan de Young Ladies! Niet een bepaalde omzet of een functie op je visitekaartje centraal stellen, maar de vraag ‘waar ben ik nodig?’, of ‘welk probleem kan ik helpen oplossen?’.

Wanneer je als ondernemer die gedachtesprong kunt maken en ernaar handelt, zul je zien hoe snel jouw coronacrisis voorbij is.


Elske in Onderneemin: ondernemerschap is meer dan ‘au!’ roepen

In deze voor ondernemers lastige tijd sta ik niet vooraan bij de overheid mijn handje op te houden. Niet omdat ik het geld niet zou kunnen gebruiken of te trots ben om steun aan te vragen, maar omdat ik me ervan bewust ben dat het geld waarschijnlijk eenmalig gegeven wordt, dat de steun niets met betrokkenheid van het ambtenarenapparaat van doen heeft en het mijn bedrijf – behalve een korte, financiële adempauze – niets gaat brengen.

 

Hoe begrijpelijk ook de roep om overheidssteun in deze nijpende periode, mijn uitgangspunt blijft dat het verdienen van geld een door slim ondernemen behaald eind resultaat behoort te zijn, geen doel in zichzelf.  Mijn reflex, ook bij corona, is dus niet meteen naar de kasstromen te kijken, maar naar mijn bedrijf, mijn producten. Worden mijn klanten nog echt blij van die producten? En passen de producten in de nabije toekomst, die snel gaat veranderen?

In mijn ogen is een geldinjectie een soort morfinespuit: het verdooft slechts de pijn.

Nu snap ik de reflex om pijn uit de weg te gaan. Angst voor pijn is diep menselijk. Maar een goede ondernemer – en hier ben ik dan misschien net wat strenger dan anderen – stijgt af en toe boven zijn eigen reflex uit en zegt tegen zichzelf: ‘Op dit punt aanbeland, moet ik pijn accepteren.’

No pain, no gain – zeggen ze in Amerika.

Omdat ik denk dat ondernemers in deze veelbewogen tijd meer nodig hebben dan een morfinespuit, ben ik samen met Rahma el Mouden een platform begonnen, dat we #rahmaelske/#elskerahma hebben gedoopt. Wij streven het tegendeel van verdoving na. Al was het maar omdat we uit eigen ervaring weten – zelf heb ik zowel met 9/11 als de bankencrisis te maken gehad – dat je niet met verdoving  uit het dal klimt, maar met een heldere en wakkere geest, die nieuwe vragen durft te stellen. En nieuwe wegen durft in te slaan. Rahma en ik stimuleren je, uitgerekend nu, wakker te blijven en gesteund door onze expertise die onzekere, maar veelbelovende route te nemen.

Het spannende van #elskerahma: hebben jullie, ondernemers, het lef en de flexibiliteit om je – waar verdoving lonkt – bij ons aan te schuiven. Je open te stellen voor ons netwerk en onze ervaringskennis? En ben je verv

Rahma en ik hopen natuurlijk van wel.olgens bereid de koers van je onderneming te moderniseren of binnen de huidige koers slimmer te opereren?

Wie in het donkerste gat wakker durft te zijn en de juiste koers kiest, maakt straks een superstart uit de #lockdown.


Blog: bliksembezoek aan Osdorpse ondernemers

Onder begeleiding van de wethouders Economie van Amsterdam, Victor Everhardt (D66), en die van Osdorp, Ronald Mauer (ook D66), brachten Rahma en Elske woensdagochtend 27 mei een bezoek aan Osdorp, een wijk die zwaar te lijden heeft onder de coronacrisis, net als de bedrijven van Rahma en Elske.

Op de eerste afspraak, bij een kapsalon, blijft het gezelschap uit veiligheidsoverwegingen buiten in het zonnetje staan. En vuurt Rahma in sneltreinvaart allerlei vragen af op de ondernemers, waaronder deze: ‘Hebben jullie overwogen de openingstijden te verruimen, zodat je gemiste omzet kunt inhalen?’ ‘Nee,’ antwoordt één van hen. ‘Ik heb vroeger in mijn loopbaan heel hard gewerkt en daar de gevolgen van ondervonden. Nu let ik goed op het juiste tempo.’

Na het bezoek aan de kapsalon loopt het gezelschap achter Houssain Mouhmouh, Manager bij Startpunt, naar het lokale winkelcentrum, waar enkele ondernemers zijn verzameld, onder wie een hotelier. Hij vertelt dat zijn gasten heel verschillend zijn, dat wil zeggen: de een eist vanwege corona dat de kamer extra wordt schoongemaakt, de ander gaat daar losser mee om. ‘Bereken je die kosten door aan de klant?’ vraagt Elske. ‘Waardoor er prijsverschillen ontstaan?’ De hotelier is voorzichtig. Zegt dat heel bewust niet te doen. ‘Ik wil eerst kijken hoe het nu loopt, alvorens ik iets ga veranderen.’ Verderop kondigt een horeca ondernemer aan samen met collega’s een gezamenlijk terras te openen. Dat is de ‘spirit’, natuurlijk! Snel reageren op de anderhalve meter maatschappij. De wethouders Everhardt en Mauer zeggen daarbij alle steun toe.

Aan het einde van ochtend is er een ontvangst in het gebouw van Startpunt/Pak je kans. Daar ontmoet de delegatie een pas werkloos geworden taxichauffeur. In een ver verleden heeft hij een opleiding gedaan op het gebied van elektrotechniek. ‘Dat is fantastisch,’ zegt Elske. ‘In die sector is nu veel werk.’ Maar de man zet hoger in, wil liefst een eigen zaak opbouwen, een ambacht leren, ‘zonder de negativiteit van de taxibranche’.

Hoewel de door Houssain georganiseerde kennismaking niet meer dan een bliksembezoek aan Osdorp is, komt toch al een duidelijk patroon naar voren: veel ondernemers worstelen met hun toekomst, missen een heldere focus en vragen duidelijkheid van de overheid. De beide wethouders doen er alles aan die duidelijkheid direct of binnen de kortst mogelijke termijn te geven.

Ondertussen brengen Rahma en Elske met hun welbekende power nieuwe energie in de wijk. Hun vragenvuur versnelt en vernieuwt het denken. En zet aan tot slimmer reageren op de post-corona situatie. Dat is helaas heel erg nodig!

‘Er is hier potentie,’ zegt Elske. ‘Maar het lef om naar voren te stappen en zelf het eigen lot te bepalen, in plaats van te wachten op anderen, kan veel beter.’  Rahma: ‘Elske en ik maken met ons bedrijf de omslag naar de anderhalve meter maatschappij, met alle onzekerheid en moeilijkheden van dien. Wij willen ondernemers helpen diezelfde omslag te maken. Hoe eerder, hoe beter!’


Podcast: ondernemers helpen in coronacrisis

https://open.spotify.com/show/1w0qjM5LJchVnWZOBFHgMg