Interview Elske Doets in het AD.

Collega-reisondernemingen verklaren haar voor gek dat zij corona als een zegen ziet. Directeur Elske Doets van Doets Reizen: ,,Natuurlijk is het superpijnlijk dat alles op stilstand is gezet, maar nu kun je wel kijken hoe je jezelf en je bedrijf kunt resetten.”

Onderneemster Elske Doets (48) zag door de coronacrisis tientallen miljoenen omzet verdampen, moest de helft van haar team naar huis sturen en legde 1,5 miljoen euro aan eigen geld neer om haar reisbedrijf overeind te houden. Toch ligt Doets er niet wakker van.

Als het tegenzit, moet je niet in negatieve emoties blijven hangen, leerde ze van haar vader, van wie ze in 2001 het stokje overnam. En dus bracht ze haar reisbedrijf in winterslaap en begon ze iets nieuws: Buddybold, waarmee ze eenzaamheid onder ouderen wil bestrijden. Dat is niet het enige. Ze helpt andere ondernemers in nood kosteloos en bracht dit jaar het boek Bloei, waarin ze pleit voor minder nadruk op groei.

Doets wijst naar de grote kast in haar werkkamer gevuld met reisboeken, souvenirs en trofeeën. ,,Kijk, die prijzen zijn leuk, maar daar koop ik geen brood voor. Dat is iets uit de geschiedenis. Ik wil vooruit, ik wil beweging creëren.”

Wanneer drong het besef tot u door dat reizen er voorlopig niet meer inzit?,,Ik las in april dat Harvard wetenschappers zeiden dat we waarschijnlijk nog drie of vier lockdowns zouden krijgen, dat het virus ons nog jaren blijft achtervolgen en dat een vaccin zinloos is. Toen ik dat las, was dat wel even een klap in het gezicht. Ik besefte wel: ik moet op een andere manier gaan ondernemen. Precies zoals ik had beschreven in mijn boek Bloei dat toen nog moest uitkomen. In april hebben we toen het diepe reizen, Doets Deep Desires, uitgevonden.”

En wat houdt dat in?,,Onze missie is dat we mensen door middel van reizen weer in contact laten komen met zichzelf. Tijdens corona dacht ik waarom zou je tienduizend kilometers vliegen om weer in contact met jezelf te komen? Dat kan ook dichterbij huis en met de trein, met minder rondtrekken en meer verdieping. We hadden al een aantal jaar IJsland al in ons assortiment en daar hebben we nu Scandinavië en Frankrijk aan toegevoegd.”

Toch moest u uw bedrijf in winterslaap brengen…,,In augustus waren we helemaal klaar om de strijd aan te gaan, maar toen kwam de tweede golf. Ik realiseerde mij: wij willen wel graag, maar we kunnen niet. Half augustus sprak ik met mijn accountant over stoppen of doorgaan. Hij zei je reputatie, de technologie, je manier van reizen, dat is top. Je bedrijf is veel waard, alleen kun je daar nu even niets mee. Hij adviseerde om het bedrijf in winterslaap te brengen tot reizen weer kan. Maar dat betekende wel dat ik rigoureus zou moeten gaan snijden in mijn personeelsbestand.”

Hoe rigoureus?,,Ik had 35 mensen en we nu zijn nog maar met de helft over. Corona heeft eigenlijk het hele team in de branding gegooid. Een aantal is opgestaan en een aantal is blijven liggen. De mensen die bleven liggen, daar heb ik afscheid van genomen. Sommigen werkten hier al meer dan 20 jaar. Maar dat waren ook mensen die het al niet trokken dat 50 procent van onze reizen tegenwoordig online wordt verkocht. Zij wilden liefst alleen reizen verkopen aan de balie. Nu hebben we even helemaal geen balies en dan verwachtte ik ook nog eens van ze dat ze zich gingen inzetten voor mijn nieuwe startup, Buddybold.

Over uw nieuwe bedrijf, wat doet Buddybold? Eigenlijk is de missie vergelijkbaar met die van Doets. Buddybold is ook een reis, maar dan een emotionele reis waarbij we mensen van verschillende generaties die bij elkaar in de buurt wonen met elkaar in contact brengen.

We richten ons op de kinderen die te ver weg wonen om drie keer per week bij hun ouders langs te gaan, maar hun ouders wel een buddy gunnen Elske Doets

Hoe kwam u op dat idee?Ik woon met mijn man en twee zoons in Bergen en dat is enorm vergrijsd. Telkens als ik terugkwam van een reis – en ik ging voor corona elke maand wel een keer op reis - schrok ik daar weer van. In februari presenteerde een van de jonge vrouwen van mijn Young Lady Business Academy een plan om iets met eenzaamheid te doen, met zorgrobots of jongeren. Haar plan vond ik te gek, alleen was dat met vrijwilligers. Na dat gesprek met mijn accountant werd ik op een zondagochtend wakker en dacht ik ja, in dat plan zit een verdienmodel. Vanaf de eerste dag heb ik mij op het idee gestort en inmiddels staat er een platform en willen we het uiteindelijk over heel Europa uitrollen.

Hoe loopt het?Er loopt nu een proef in Alkmaar. Officieel hebben zich nu zo’n 50 mensen aangemeld om buddy te worden. De komende weken gaan we digitaal gesprekken met die kandidaten voeren. Mijn medewerkers moeten die gesprekken gaan voeren, dus dat zal wennen worden voor ze. We hopen volgend jaar 200 buddy’s te hebben. Voor het verdienmodel richten we ons op de kinderen van eenzame ouderen, zeg maar de Elske’s van deze wereld. De kinderen die te ver weg wonen om drie keer per week bij hun ouders langs te gaan, maar hun ouders wel een buddy gunnen. Die groep willen we via sociale media bereiken en dat zijn we nu aan het opzetten.

Het lijkt bijna alsof u door corona opveert…Ik werd drie jaar geleden uitgeroepen tot zakenvrouw van het jaar en sindsdien leef ik als een soort Alice in Wonderland. Ik moest opeens op het podium staan, lezingen geven, mij inzetten voor emancipatie. Tot die tijd lag ik in een coma, net als veel ondernemers nu. Ik was alleen maar bezig om mijn reisbedrijf te laten groeien, klanten gelukkig te maken en goede relaties te onderhouden met leveranciers. Verder deed ik niets met maatschappelijke betrokkenheid. Na die uitreiking ben ik de Young Lady Business Academy gestart waarbij ik jonge vrouwen coach en ben ik een boek gaan schrijven. Ik ontdekte dat ik veel meer kon dan ik dacht.

Wat is uw advies aan ondernemers die in die comateuze toestand verkeren? Ik help samen met Rahma el Mouden op non-profit basis al ondernemers in coronacrisis. Zo’n vijftig ondernemers hebben zich bij ons gemeld en ons advies is ‘kom in beweging’. Er liggen kansen, grijp ze. Ga vooral praten met jonge mensen want die weten veel beter waar het heen moet met deze wereld. En als je succesvol wilt zijn naar de toekomst toe, ga dan iets doen met basisbehoeftes van mensen. Denk aan voeding, klimaat of vergrijzing.

Wat gaat er volgens u mis bij veel ondernemers? Bij veel bedrijven zat er al latent iets fout, al voordat corona uitbrak. Door corona zijn ze in een moeras getrokken, en hoe erger dat latente aanwezig was hoe dieper het moeras. Ze hebben bijvoorbeeld hun digitale systemen niet op orde, geen inzicht in de cijfers, zijn slecht in het vertellen van hun verhaal en ze houden bovenal vast aan een oude situatie die nooit meer terugkomt.

Volgens voorspellingen gaat de helft van de reisondernemingen de coronacrisis niet overleven. Gaat de uwe het wel redden? Ik denk eerder dat het tweederde van de reisondernemingen zal zijn. Volgens mijn accountant ben ik een witte raaf in de reisbranche. Ik werk op een andere manier. Ik snap de drijfveren van mensen om op reis te gaan. Als je dat kunt vertalen in een reis, dan ben je reisarchitect.

Als je dat kunt vertalen in een reis, dan ben je reisarchitect. Elske Doets

Veel bedrijven in mijn branche zijn alleen transactiegedreven. Het draait niet om de klant en zijn wensen maar om de kassa. Bovendien hebben veel reisbedrijven hun technologie niet op orde. Ik heb daar de afgelopen jaren miljoenen in geïnvesteerd. Dat zorgt er wel voor dat wij, zodra het weer kan, meteen ons nieuwe diep reizen kunnen aanbieden.

We zouden zelfs in winter­slaap kunnen blijven tot april 2022, maar dan moet je je afvragen of dat zinnig is Elske Doets

Wanneer hoopt u uw bedrijf uit de winterslaap te halen?Ik hoop april volgend jaar. En ik hoop ook dan we in 2021 10 miljoen omzet kunnen draaien, dan zouden we break even draaien. We zouden zelfs in winterslaap kunnen blijven tot april 2022, maar dan moet je je afvragen of dat zinnig is. En als het zolang duurt voordat er weer gereisd gaat worden, dan gaat ook een KLM omvallen en heel veel andere bedrijven.

Waar denkt u dat u over vijf jaar staat? Ik heb werkelijk geen idee. Alles ligt open. Ik ben heel dankbaar dat ik drie jaar geleden wakker ben geschud en dat ik heb ingezien dat er heel veel andere dingen mogelijk zijn. En stel nu dat het helemaal fout gaat met Doets, met de Academy of met Buddybold, wat ik mij niet kan voorstellen, maar dan ga ik filosofie studeren. Ik heb al een filosofische inslag, ik ben graag aan het observeren en stel graag vragen.

Bron: AD  


Elske Doets

Elske in de Coronakrant: Positief door de test die corona heet

Positief door de test die corona heet

Ben jij nog dezelfde persoon die je pre-corona was? Dat is een filosofische vraag die je mijns inziens gerust met ‘ja’ kunt beantwoorden.  Want alles wat je gemaakt heeft tot wie je bent – je opvoeding, je familie, je opleiding, het opbouwen je netwerk – ligt voor een aanzienlijk deel in het verleden en kan dus niet meer van je worden afgepakt. En wat betreft het deel dat niet in het verleden ligt: dat kan moeilijk door het virus eensklaps worden weggevaagd. Er is dus alle reden om te denken dat het coronavirus een onverwachte test is, met vervelende en soms dramatische effecten, maar dat je in essentie (gelukkig!) nog steeds dezelfde persoon bent, inclusief de zwaktes en de krachten die je pre-corona ook al had.

Dat je in essentie dezelfde bent, betekent echter niet dat corona je agenda – wat je dagelijks te doen staat – ongemoeid laat. Integendeel. Welke functie je ook uitoefent en op welke plek in een bedrijf of organisatie je ook zit: bij iedereen kunnen de gevolgen van de coronacrisis aankloppen. En ertoe leiden dat er ineens andere vragen en eisen aan jou gesteld worden dan je pre-corona gewend was.

Ondanks het feit dat ik, net als iedereen, ‘ups’ en ‘downs’ ken, vind ik die test – als ik heel eerlijk ben – een boeiende uitdaging. En dat is maar goed ook, want als eigenaar van Doets Reizen lig ik in de vuurlinie van de pandemie. Van de ene op de andere dag is het product van het bedrijf, verre vliegreizen, door de maatregelen volledig onmogelijk gemaakt. En is het toekomstperspectief voor mijzelf, en de hele reisbranche, maximaal gekanteld: van grootste groeisector ter wereld naar sector die de hardste klappen zal krijgen. Hoe zou ik als ondernemer nog een toekomst hebben als ik niet bereid zou zijn te accepteren dat mijn dagen er nu compleet anders uitzien? En in een totaal ander speelveld moet opereren?

Voor mij is het oprichten van BuddyBold, een start-up die zich richt op gelukkiger oud worden, dan ook een logisch antwoord op de coronacrisis. Maakte ik mensen tot voor kort zo gelukkig mogelijk door ze een mooie reis te laten maken en zodoende weer verbinding te laten krijgen met zichzelf en hun naasten, nu, met BuddyBold, doe ik hetzelfde, maar dan om de hoek. Met BuddyBold tracht ik  jonge mensen te inspireren ‘buddy’ te worden van een oudere, en zo, via een gewenst aantal contactmomenten, ook een soort ‘reis ‘ te laten beleven, maar dan een reis in emotionele zin, zonder kerosine of vliegtuigen. Helemaal passend bij de post-corona realiteit.

Gevolg? Mijn medewerkers moeten bereid zijn vanuit de luxe situatie van een gesmeerd lopend reisbedrijf de stap terug te zetten naar het meehelpen opbouwen van iets nieuws, dat vrijwel niemand nog kent en waarvan de weg nog niet geplaveid is. Ik coach ze daarin. En ik hoop daarbij dat ze inzien dat ze, net als ik, niet iemand anders hoeven te worden, nog steeds dezelfde krachten in zich kunnen aanboren, maar door corona slechts een andere agenda krijgen voorgeschoteld, waar ze potentieel juist enorm door groeien!

Ondertussen probeer ikzelf het inspirerende voorbeeld te zijn van iemand die dezelfde passies najaagt als pre-corona. En dat ik van het runnen van een gevestigd bedrijf terug leer schakelen naar het opzetten van een start-up, zie ik niet als nederlaag, maar als een nieuwe agenda waar ik van groei.

I love to be tested!

Bron: Coronakrant


Elske Doets genomineerd voor Libbele STER 2020.

Sterke vrouwen die hun Energie inzetten voor Resultaat. Dat zijn Libelle Sterren. Twaalf weken lang zet Libelle een STER in het zonnetje, die zich in coronatijd inzette voor anderen. Vanaf 12 november is het mogelijk om via libelle.nl/ster te stemmen op de vrouw die u ziet als dé Libelle STER van 2020. De winnares ontvangt een speciaal ontworpen wisselster.

Deze week kandidaat 6:
Elske Doets (48) begon #elskerahma: een platform waar ondernemers terechtkunnen voor advies over hun bedrijf na de coronatijd.

“Ik heb zelf een bedrijf in de reisbranche. Door corona werd er opeens niet meer gereisd en kwam mijn business volledig stil te liggen. De hele omzet was verdwenen, net als die van veel andere kleine en grote ondernemers. Zoals Rahma el Mouden, die een groot schoonmaakbedrijf heeft. Zij en ik besloten onze krachten te bundelen. In plaats van in een kramp te schieten, kwamen we in actie. We startten #elskerahma, een platform waar andere ondernemers ons om raad konden vragen over hun bedrijf na de coronatijd. Ze hingen soms huilend aan de telefoon omdat ze niet wisten wat ze moesten doen. Veel ondernemers focusten zich op zo snel mogelijk weer opengaan. Wij vertelden dat het juist belangrijk was om te accepteren hoe de situatie was en te kijken hoe ze hun bedrijf een nieuwe start konden geven. Hoe ze anders konden gaan ondernemen. Wij hielpen daarbij. Ik zag het zo: bedrijven waren in een soort moeras beland en wisten niet hoe ze eruit moesten komen. Wij probeerden ze eruit te trekken en een beetje te laten opdrogen. Soms schaamden ondernemers zich omdat het niet goed ging met hun bedrijf, maar dat hoeft natuurlijk niet. Ze moesten deze kans juist pakken om iets te veranderen. We voerden online mentorgesprekken met ondernemers waarin we probeerden de angel eruit te trekken. Hoe konden ze in deze tijd toch stappen maken om hun bedrijf gezonder te krijgen? Dat kon bijvoorbeeld door hun persoonlijke verhaal te blijven vertellen op sociale media. Ook probeerden we te kijken naar de mogelijkheden in plaats van de beperkingen. Een vrouw met een touringcarbedrijf zag al haar opdrachten in het water vallen; waarom zou zij geen scholieren of zorgmedewerkers gaan vervoeren? Voor mijn eigen bedrijf ben ik een nieuw reisconcept aan het ontwikkelen, voor na de corona-tijd. Ik verdien in deze periode geen cent, maar doordat ik anderen kan helpen
voel ik me rijker dan ooit.”

 

Stemmen kan vanaf 12 november via Libelle.nl/ster


Podcast: Ondernemen in crisistijd

De coronacrisis heeft een grote impact op ondernemers. Hulp komt van alle kanten, maar de toekomst blijft onzeker. Kunnen we al lessen trekken uit de crisis? Wat wordt de rol van financiële instellingen en consumenten? In deze podcast vragen we experts en ervaringsdeskundigen naar hun kritische mening om tot nieuwe inzichten te komen.

In deze aflevering ontdekken we of we nu al lessen kunnen trekken uit de coronacrisis. Presentator Nicole Terborg gaat hierover in debat met Elske Doets, Dirk-Jan Stip en Josette Dijkhuizen.

Elske Doets is directeur van Doets Reizen, zakenvrouw van het jaar 2017 en oprichter van de Young Lady Business academy. Voor haar is de coronacrisis een zegen. Een aanjager van noodzakelijke omwentelingen. “Het wordt niet meer zoals het was. Dat heeft sommige ondernemers echt verlamd, Maar je moet de pijn durven omarmen. Zie deze tijd als een boeiende periode. Ik tennis graag, maar alleen met regen en wind. Als de zon schijnt, vind ik het niet interessant.”

Bron: ABN Amro


Elske Doets

Elske in Coronakrant: Druk op ‘HERSTART’, juist nú!

Het klinkt raar, maar soms is goed ondernemerschap het vermogen jezelf af te sluiten van de realiteit. Je kunt jezelf wel elke dag overspoelen met nieuws over corona. Maar wat heb je eraan te weten dat viroloog A een andere visie heeft op het virus dan viroloog B? Dat de ene veiligheidsregio harder aandringt op mondkapjes dan de ander? En dat landen dan weer naar code oranje switchen en dan weer naar code geel? Ik ken ondernemers die desgevraagd zelf niet begrijpen waarom ze tijd verspillen en al dat nieuws blijven volgen, behalve dan dat ze in die brij van nieuws hopen te ontdekken dat er uitzicht is op het definitief uitschakelen van COVID-19. Waarna ze hopen weer verder te kunnen met hun onderneming, op dezelfde manier als vóór corona.

Dergelijke ondernemers horen misschien niet in ondernemingen thuis, maar in kerken.  Ze bidden.

Natuurlijk kan ik niet ontkennen dat ook ik bij de steeds langere duur van corona, en de steeds zwaardere verliezen voor mijn bedrijf, soms de neiging heb te hopen op een of andere hogere macht die ingrijpt. En het virus op een wonderlijke manier laat verdampen. Maar als volbloed Noord-Hollandse ben ik daar uiteindelijk veel te nuchter voor. COVID-19 is onderdeel van de werkelijkheid. Vanaf de allereerste coronapaniek heb ik er rekening mee gehouden dat dit geen ongelukje zou zijn, maar het begin van een Nieuwe Wereld. Met als gevolg dat ik verschillende scenario’s op papier heb gezet, van een ‘lichte’ versie met een relatief korte onderbreking tot een ‘zware’ versie waarin corona nog jaren bij ons zal zijn. Het ergste wat me dankzij die scenario’s nu nog kan overkomen is dat mijn bedrijf, vanwege de aanhoudende crisis, afzakt naar een somberder scenario. Maar paniek? Of bidden? Nee, daar verdoe ik geen tijd mee.

Sterker… Ik ben heel druk bezig met een nieuwe start! Al dat slechte nieuws heeft een positieve keerzijde: hoe langer de crisis voortduurt, hoe duidelijker het wordt welke impact het virus heeft. En hoe scherper ook het plaatje van de wereld over een of twee jaar. Dáár liggen nu de kansen! Dáár richt ik me op! Dus neem ik nú de beslissingen, die dán naar mijn verwachting gunstig uitpakken. Hoe pijnlijk die beslissingen ook zijn.

Moraal?

Een echte ondernemer weet zich los te scheuren van het negatieve nieuws en de bijbehorende wanhoop. Ziet de grote lijnen. Juist nu is het tijd een nieuwe start te maken! Begin er meteen mee. Liefst vandaag.

Bron: Coronakrant


Podcast #3: Elske en Rahma

Elske Doets en Rahma el Mouden zijn in de corona-crisis begonnen met een platform voor ondernemers. Zij bieden een luisterend oor en een helpende hand voor ondernemers die het door de malaise even niet meer zien zitten. In deze derde aflevering gaat het over financiën en cijfers. En als je geen spreadsheet hebt, gebruik je maar de achterkant van een sigarendoos. Ondernemers die interesse hebben kunnen zich melden via elskerahma.nl. Rahma el Mouden (1959) is oprichter van MAS, een schoonmaakbedrijf dat onder meer het Rijksmuseum, de Adam Toren en het Tropenmuseum als klant heeft. Ze kreeg diverse onderscheidingen voor haar werk als ondernemer en haar sociale projecten. Elske Doets is zakenvrouw van het jaar 2019. Met haar bedrijf 'Doets Reizen' moet ze door de corona-crisis en de reisbeperkingen een heel ander pad kiezen. Samen gaan Elske en Rahma in gesprek met ondernemers die hun hulp nodig hebben.

Podcast nummer 3: Inzicht! Al is het maar op de achterkant van een sigarendoos.

https://open.spotify.com/episode/5vrL9LPYdDJGkcrk09nsiH?si=VoOeYQraR2KSHHsLgnez4Q

Elske Doets

Elske in Coronakrant: HELP! Onze overheid pakt de regie

Veel bedrijven die ik zie worstelen met de veranderende tijd noem ik schertsend ‘silo’s’. Inderdaad, ik vergelijk ze met van die raamloze gebouwen, opslagplaatsen, los in het landschap, waarvan je niet weet wat er binnenin zit of gebeurt. Die bedrijven, die ‘silo’s’ dus, verdienen soms nog heel aardig, leggen zich toe op specialistisch werk en lijken een eigen deel van de markt voor zichzelf te hebben gereserveerd. Als je bijvoorbeeld vraagt naar de relevantie van hun bedrijf of wie er blij wordt van hun dienstverlening, blijft het merkwaardig stil. Ze doen wat ze doen. En kijken je aan met een blik van: is dat niet genoeg dan?

Door corona zien we nu in acute vorm hoe kwetsbaar die ‘silo’s’ zijn geworden. Er hoeft maar één fataal barstje in een aanvoerketen te zitten, één grens dicht te gaan, één type onderdeel of materiaal niet meer geleverd te worden, of het hele bedrijf komt stil te vallen. Doordat Amerika en Canada hun grondgebied wegens corona hebben afgesloten voor reizigers uit de EU ligt ook mijn bedrijf grotendeels stil.

Wat ik graag zou zien, en wat de overheid nu ontmoedigt door zo ruimhartig allerlei steunpakketten op te tuigen, is dat mensen en bedrijven gestimuleerd worden om hun blik, net als ik, te verruimen en op de toekomst te richten. Zo snel mogelijk in te loggen op de digitale kenniseconomie. En na te gaan denken over wat daarin hun ideale rol is, wat hun talenten zijn, waar ze iets kunnen toevoegen, op kleine of op grote schaal.

Helaas, we zien het omgekeerde gebeuren.

Niet alleen is het denken binnen onze zogenaamde ‘kenniseconomie’ ongelijk verdeeld (hele volksstammen zijn gereduceerd tot registratie- en sociale verzekeringsnummers). Die scheefgroei dreigt door corona nog verder aangejaagd te worden. We zien immers dat de overheid de coronacrisis gebruikt om steeds meer regie terug te pakken, commandostructuren te herstellen, waarna mensen en bedrijven als willoze ‘poppetjes’ naar de letter van in Den Haag bedachte steunpakketten gaan dansen.

We krijgen niet minder topdown, maar meer!

Dat is een hele slechte ontwikkeling. Bedrijven en activiteiten die post corona geen toekomst hebben blijven ongewijzigd in de lucht dankzij subsidies van bovenaf. En allerlei nieuwe kansen worden niet gepakt omdat het invullen van de van bovenaf verzonden formulieren prioriteit heeft.

Als mentor van door corona getroffen ondernemers roep ik samen met Rahma el Mouden juist op om wakker te worden, mee te bewegen, nieuwe perspectieven te ontdekken, zoals ikzelf mijn product (reizen) ook aan het herdefiniëren ben. Maar wat doet de overheid? De veilige cocon van mensen en bedrijven in stand houden. Luiheid, niet-denken, loont.

Zo wordt Nederland niet robuuster en veerkrachtiger, maar juist kwetsbaarder.


Elske en Rahma in gesprek met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

https://twitter.com/MinisterieEZK/status/1284071709302292480

https://www.youtube.com/watch?v=brUAg24uFds

Elske in Coronakrant: over #elskerahma

Ook na 14 weken zonder omzet telt voor Elske Doets maar één ding: “Ben je krachtig genoeg om de situatie te accepteren en de blik op de toekomst te richten?”

“Veel ondernemers verwachten dat ze na corona op dezelfde voet verder kunnen. Dat gaat dus niet gebeuren. We gaan wel weer omhoog, maar niet zo snel en anders dan we denken.” Aan het woord is Elske Doets, een ondernemende duizendpoot die haar mening niet onder stoelen of banken steekt. Al jaren runt ze het reisbureau Doets Reizen dat zich specialiseert in reizen naar Noord-Amerika. Heel succesvol, maar ook “redelijk eendimensionaal”, zoals ze het zelf noemt.

Nadat ze in 2017 werd uitgeroepen tot Zakenvrouw Van Het Jaar verbreedde ze haar horizon aanzienlijk: ”Toen werd ik ineens op een podium gezet en ontmoette ik heel veel mensen. In plaats van op reis te gaan in Amerika en Canada, reisde ik door Nederland. Juryvoorzitter Annemarie Jorritsma zei tegen me dat het leuk is om die titel te krijgen, maar dat ik dan wel vrouwen verder moest helpen. Die opdracht heb ik in mijn oren geknoopt.”
Het resulteerde onder meer in de oprichting van de Young Lady Business Academy, waarmee ze zich inzet voor kansengelijkheid voor vrouwen. En die jonge vrouwen op de Academy vormden op hun beurt weer een belangrijke inspiratiebron voor Elske’s tweede boek, Bloei. Naar een nieuw scenario voor groei, dat afgelopen maand verscheen.

Tijdens de coronacrisis heeft ze verscheidene malen haar ervaringen gedeeld in de Coronakrant. Deze bijdragen vormen de leidraad voor ons gesprek. Ze lezen als een reis door de coronacrisis, waarin heden, verleden en toekomst bij elkaar komen. Bovendien verraden ze veel over wie Elske is, als mens én als ondernemer.

Van 100 naar 0

De eerste column ‘Met passie door de crisis’ verscheen eind maart. Hierin beschrijft Elske de directe gevolgen van de coronacrisis voor haar reisbureau als volgt: “Nu maak ik met mijn eigen bedrijf de ultieme val mee: van honderd naar nul. En ondanks die nul, waar je ogenschijnlijk niet verder doorheen kunt zakken, komt er elke dag slecht nieuws bij vanuit landen die hun grenzen sluiten, waardoor de reisbranche het almaar lastiger krijgt bij het realiseren van een spoedig herstel.”

Hoe gaat het nu met Doets Reizen? “De impact van corona op Doets Reizen is enorm. Ik kan nog steeds bijna niets. Dit jaar is totaal verloren. Mensen mogen nu weer voorzichtig op vakantie, maar dat zijn slechts wat landen in Europa. IJsland is de enige bestemming die voor Doets open is. Voor de rest kunnen mensen nog nergens heen. Normaal gesproken hebben we zo rond maart 70 tot 80% van onze handel geboekt. Die zijn we nu allemaal aan het verplaatsen naar volgend jaar. Dat is heel bijzonder. Het blog over dat kunsthart is nog steeds aan de orde.”

De coronacrisis is voor Elske de grootste uitdaging waar ze als ondernemer ooit voor heeft gestaan. Ze vergelijkt de situatie in de reisbranche met een oorlogssituatie: “Hoe terecht ook, de overheid beslist dat er niet gereisd mag worden. Dat valt mij niet aan te rekenen. Ondertussen zitten mijn bedrijf en ik daardoor volledig klem; we kunnen niks. Het is heel bijzonder dat dat nu al maanden duurt en ik tóch nog niet gek ben geworden.”

Uiteindelijk telt één ding: ben je krachtig genoeg om de situatie te accepteren en de blik op de toekomst te richten?

14 weken geen omzet

Hoe zorg je dat je niet gek wordt? “Stap in de wereld na corona.” schrijft Elske in haar tweede bijdrage“Laat gaan. Neem rust. Beschouw 2020 voor dit moment als voorbij. En bedenk, als je jezelf sterk genoeg voelt, hoe we van 2021 de beste comeback kunnen maken. Ik hoor het graag.”

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe heeft ze zelf die knop omgezet? “Je probeert altijd in stappen te denken. Het is als met een ernstige ziekte: de diagnose kan meevallen, tegenvallen of het kan zwáár tegenvallen. Je hoopt altijd dat het meevalt, dus als je dan nog een paar klappen erachteraan krijgt, dan voel je dat natuurlijk wel. En dan moet je jezelf wel weer oprapen en weer doorgaan.”

Niet voor niets heette haar derde bijdrage ‘Omarm het zwartste scenario’. Daarin schrijft ze: “De essentie van ondernemen is toch niet de eindeloze herhaling, maar de kunst om in een gegeven situatie telkens weer een succesvol, onweerstaanbaar product te bieden?” En ook dat ze energie krijgt van de coronacrisis “omdat het vragen stelt aan mijn ondernemerschap, die tot voor kort nooit gesteld zijn. Dat verrijkt mij.”

Het heeft volgens Elske dan ook geen zin om bij de pakken neer te gaan zitten: “Ik heb heel veel ondernemers gesproken die in een slachtofferrol zitten. Dat is zonde. Pas sprak ik nog een ondernemer die zei: ‘Erg hè, mijn winkel was dicht op Goede Vrijdag. Zo erg. Zoveel omzet gemist.’ Ik dacht ondertussen: heb je door dat ik al 14 weken geen omzet meer heb? Maar daar zei ik niets over. Ik beperkte me tot de uitspraak dat ik het vervelend voor hem vond. Maar uiteindelijk telt één ding: ben je krachtig genoeg om de situatie te accepteren en de blik op de toekomst te richten?”

Het nieuwe reizen

Volgens Elske is het belangrijk voor ondernemers zich te realiseren dat de toekomst er anders uit gaat zien dan verwacht of gehoopt. “Te vaak zie ik bij ondernemers dat ze verwachten op dezelfde voet verder te kunnen gaan. Dat gaat dus niet gebeuren. We gaan wel weer omhoog, maar niet zo snel en anders dan we denken.”

Een afwachtende houding helpt daarbij niet, zoals Elske ook al schreef in haar column ‘Ondernemen is meer dan alleen ‘Au!’ roepen’“Hoe begrijpelijk ook de roep om overheidssteun in deze nijpende periode, mijn uitgangspunt blijft dat het verdienen van geld een door slim ondernemen behaald eindresultaat behoort te zijn, geen doel in zichzelf. Mijn reflex, ook bij corona, is dus niet meteen naar de kasstromen te kijken, maar naar mijn bedrijf, mijn producten. Worden mijn klanten nog echt blij van die producten? En passen de producten in de nabije toekomst, die snel gaat veranderen?” 

Bij Doets Reizen zijn ze aan de slag gegaan met de ontwikkeling van een nieuw reisconcept: diep reizen. Daarbij doe je als reiziger minder plekken aan en ga je op de plekken waar je wel komt meer de diepte in. Die reizen wil Elske niet alleen voor Noord-Amerika, maar ook voor Europa gaan aanbieden.

“Niet alleen de reiswereld, maar de hele wereld zal anders zijn”, vertelt Elske hierover. “Tot corona waren we een variant op Rupsje Nooitgenoeg. We hadden dit interview ook in Barcelona kunnen doen. Als je morgen naar Japan wilde, dan zou dat kunnen. Je kon zomaar iets uit China bestellen. De bomen leken tot in de hemel te reiken. Dat is nu tot stilstand gekomen. En dat kun je heel onrechtvaardig vinden, maar het is ook goed om te zien wat die stilstand doet. Wat betekent al die mobiliteit en al die consumptie nou eigenlijk? Wat is de diepste drijfveer daarvan? Waarom ga je naar een restaurant? Waarom ga je op reis? Ik denk dat het belangrijk is dat je zulke vragen aan jezelf stelt.”

Ook voor corona dacht Elske hier al over na: “Eén van de missies van mijn bedrijf is om mensen weer met elkaar in contact te brengen. Ik heb veel klanten met puberkinderen. Die zitten het liefst met hun telefoon in de eigen bubbel. Dan gaan mensen op reis naar Amerika, dat wil zeggen tienduizend kilometer vliegen voor tienduizend euro om weer in contact met je gezin te komen. Zoiets is eigenlijk waanzinnig als je je realiseert dat je dat ook op een andere manier kan doen. Die indringende vragen durf ik mezelf te stellen. Dan kun je zeggen dat het schadelijk is voor je branche of voor je eigen bedrijf, maar uiteindelijk is dat in contact komen met elkaar de kern waarop Doets Reizen drijft. Als mensen dat contact na corona anders gaan invullen, moet je daar als bedrijf op reageren.”

Iedereen heeft het tijdens deze coronacrisis de hele tijd over de regelingen die er zijn, de Tozo, de NOW, enzovoort. Die regelingen zijn pleisters, maar daaronder zit een wond. Die wond kan ook steeds dieper worden. Wie zegt dat die pleister goed is? Je moet kijken naar de wond.

#rahmaelske/#elskerahma

Een nieuwe koers voor je bedrijf zoeken kan lastig zijn voor ondernemers. Volgens Elske begint alles met acceptatie: “Als je nog in een soort vluchtmodus zit, waarbij je denkt ‘dit wil ik allemaal niet’, dan heb je niet genoeg kalmte om helder na te denken. En ben je niet klaar voor het bepalen van een nieuwe koers. Ik zie het om me heen: ik heb deze periode huilende ondernemers aan de telefoon gehad, begrijpelijk misschien, maar zo schiet je niet op.’

Om andere ondernemers te helpen is Elske samen met Rahma el Mouden tijdens de coronacrisis een nieuw platform begonnen: #rahmaelske/#elskerahma. Samen proberen ze MKB’ers vooruit te helpen. “Rahma en ik kregen ondernemers aan de telefoon die zeiden ‘We hebben de kachel uitgezet en we wachten gewoon totdat het geld uit Den haag komt.’ Triest. Dat is toch niet de oplossing? Zo kun je toch beter niet in de wedstrijd zitten? Ze waren verlamd!”

“Iedereen heeft het tijdens deze coronacrisis de hele tijd over de regelingen die er zijn, de Tozo, de NOW, enzovoort. Die regelingen zijn pleisters, maar daaronder zit een wond. Die wond kan ook steeds dieper worden. Wie zegt dat die pleister goed is? Je moet kijken naar de wond. Wat is de oorzaak? Daarop inzoomen is wat Rahma en ik doen. We houden een diep duogesprek met ondernemers. En je ziet dat ze latent eigenlijk al wondjes hadden, dat er dingen niet klopten. Door corona zijn ze een moeras in getrokken. En afhankelijk van het wondje heeft het moeras de één er heftiger in getrokken dan de ander.”

De onderwerpen waar de betreffende ondernemers mee worstelen, speelden vaak al langer. Door corona zijn ze extra urgent geworden. “Vaak zie je dat ze gestopt zijn met het vertellen van hun verhaal, dat ze niet transparant zijn naar hun team en medewerkers, dat ze hun cijfers niet op orde hebben, en sommigen hebben nog niet eens een website. Ze zijn allemaal verlamd, ondanks alle regelingen die er zijn. Ze moeten zich resetten.”

Ze vergelijkt de gesprekken met ondernemers met een oven op een stand van tweehonderd graden: “Het is heel heftig. Voor de duidelijkheid: het is niet de bedoeling dat ze verbranden, maar ze komen wel even op de pijnbank te liggen. Wij zijn geen coaches die een verdienmodel hebben door ze een jaar lang mee aan de hand te nemen. Dit is non-profit. We hebben bewust gekozen voor mentoring. Dat heeft een schokeffect, maakt mensen wakker en is richtinggevend. We laten ze vervolgens ook een lijst met actiepunten maken. Dan hebben we daarna nog nader contact om te zien hoe ze weer in beweging komen.”

Bijkomend voordeel voor Elske is dat de gesprekken haar ook zelf scherp houden: “Het heeft een stimulerend effect op mij, omdat me een spiegel wordt voorgehouden.” Dat ze gesprekken in een podcast nabespreekt met Rahma helpt  ook bij dat spiegelen. Elske en Rahma zijn van plan om ook na corona door te gaan met hun platform.

Geld moet geen doel op zich zijn, maar een waardering is voor het probleem dat je oplost voor de klant. Mensen van mijn generatie hebben daar moeite mee. Die zetten geld nog wel op de eerste plaats. Dat zijn ze gewend.

Lost jouw bedrijf nog wel een probleem op?

De coronacrisis heeft bestaande denkbeelden en overtuigingen aan het wankelen gebracht en de ogen geopend voor nieuwe perspectieven. ‘Lost jouw bedrijf nog wel een probleem op?’ is volgens Elske meer dan ooit een belangrijke ondernemersvraag. Het is ook de titel van de column die half juni op de Coronakrant verscheen. In deze bijdrage gaat Elske in op de vrouwen die ze ontmoet in haar Young Lady Business Academy. En die het oplossen van problemen op de eerste plaats zetten, om daarna pas geld te verdienen. “Wat de Young Ladies heel goed zien is dat geld geen doel op zich moet zijn, maar een waardering is voor het probleem dat je oplost voor de klant. Mensen van mijn generatie hebben daar moeite mee. Die zetten geld nog wel op de eerste plaats. Dat zijn ze gewend.”

Elske gunt elke ondernemer een ambitieuze Young Lady. Die houden je scherp, weet ze uit eigen ervaring: “Je wordt opgefrist met allemaal vragen die bij hen leven, waardoor je ook jezelf meer open stelt voor de toekomst.” Want dat de meisjes en vrouwen die ze ontmoet anders tegen de wereld aan kijken, werd Elske al snel duidelijk: “Bij de Academy zie ik dat die dames ondernemen vanuit het gat in de samenleving in plaats van het gat in de markt. Om dat gat in de samenleving bouwen ze dan vervolgens hun bedrijf. Ik vind dat super inspirerend!”

Zin om iets nieuws te beginnen

Van Elske mogen ondernemers zich wat vaker realiseren hoeveel positieve impact ze kunnen hebben. In het ideale geval nemen ze die verantwoordelijkheid ook voluit: “Zeker nu met corona zijn er nogal wat ondernemers die aan het overleven zijn en beweren dat ze verder niks kunnen doen. Maar wat weerhoudt ze, denk ik dan, om te gaan resetten? En net als de Young Ladies in te springen op een bestaand probleem? Op die manier ga je niet alleen groeien, in geld, maar ook bloeien, in maatschappelijke relevantie. Daarom heet mijn boek ook Bloei. Daarin komt alles samen. Ik ben iemand die open staat voor alles. En ik zie overal tekortkomingen, of dat nu bij de bakker op de hoek is of op een ministerie. Elke dag zie ik legio mogelijkheden voor nieuwe bedrijven.”

Het gevoel dat economische groei niet zaligmakend is, wordt in deze periode door veel mensen gedeeld. “Bloei lijkt inderdaad op het juiste moment te komen,” beaamt Elske. “Het was nota bene al af in februari. Daarna heb ik corona er nog een beetje aan toe kunnen voegen. Links en rechts is nu wel aangetoond dat de marktwerking, vooral in de semipublieke sector, niet meer werkt. Het piept en kraakt. Daarom is het heel belangrijk dat we ons op een andere manier gaan manifesteren, want hetzelfde doen en dan hopen op een andere uitkomst lijkt me een slecht plan. Dat is het pleidooi van het boek: kijk niet meer eendimensionaal. Kijk breder en probeer samen te werken.”

“Let op, ik sluit geen groei uit, maar groei is niet zaligmakend. Ik vind het gek dat politici, economen en mensen in de media zeggen dat alles maar moet groeien om het te kunnen oplossen. Neem KLM. Die zegt dat ze alleen maar duurzaam kunnen worden als ze kunnen blijven groeien. Dat is natuurlijk waanzinnig.”

Mede door een boek als Donuteconomie heeft Elske’s kijk op groei de laatste jaren sterk aan populariteit gewonnen. Bloei sluit er mooi op aan: “In feite is “Donuteconomie” een grondige, theoretische basis. De Young Ladies laten vervolgens zien hoe die duurzame economie in de praktijk vorm krijgt. Ongelofelijk belangrijk. Want veel mensen weten niet hoe ze moeten beginnen. En als je dan die verhalen van die dames in Bloei leest, krijg je zelf ook zin om iets nieuws te beginnen. Dat heet positieve besmettelijkheid!”


Mentorpraat NLGroeit: "Als je iets nieuws omhelst kun je erdoor groeien"

Een crisis biedt ook groeikansen. In mentorpraat delen mentoren van nlgroeit, inspirerende verhalen en tips over ondernemerschap en groei tijdens de coronacrisis. Elske Doets blikt terug op de afgelopen maanden. Tijdens de coronacrisis stond ze voor een aantal uitdagingen, financieel maar ook richting teleurgestelde reizigers. Haar team en haar nuchterheid bewees haar een grote dienst. De organisatie ziet nu met vertrouwen de nieuwe manier van reizen tegemoet.

Elske Doets is directeur van Doets Reizen. Tijdens de coronacrisis stond ze voor een aantal uitdagingen, financieel maar ook richting teleurgestelde reizigers. Immers viel niet alleen een groot deel van de inkomsten weg: er moesten ook reizigers worden gerepatrieerd, hetgeen niet altijd makkelijk was. Doets kon terugvallen op een veerkrachtig en strijdbaar team. Bovendien bewees haar nuchterheid haar een grote dienst. De organisatie ziet nu met vertrouwen de nieuwe manier van reizen tegemoet.

Die eerste ogenblikken

Doets neemt ons mee naar het begin van de crisis, net na het afkondigen van de strenge maatregelen door het kabinet: “Ik heb in het eerste half uur van de lockdown direct een aantal scenario's op tafel gelegd en onze reizigers in groepen verdeeld. In de scenario’s was aandacht voor de financiële gevolgen maar ook voor duidelijke actiepunten. Zo konden we snel de taken verdelen.” De verdeling van de reizigers in impactgroepen hielp het team. Doets: “We hadden een helder overzicht van wie al op reis waren, welke mensen nog moesten vertrekken et cetera. Zo konden we de communicatie toespitsen op de verschillende groepen. Die communicatie kwam dan ook snel op gang.”

Waardering door klanten

De waardering van klanten is de adem van Doets’ organisatie. Doets: “Wij werken niet met allerlei tussenpersonen. Reputatie is onze grootste marketing driver.” Het bereiken en informeren van mensen die al op reis waren of nog op reis zouden gaan, had vanaf het allereerste moment prioriteit voor Doets en haar team. “Sowieso”, zegt Doets “zijn wij altijd proactief als het om onze klanten gaat. Als er een bergpasafsluiting is, zit ik hier ook niet op mijn bureaustoel te wachten tot de eerste reizigers bellen om hulp. We reageren direct en zorgen ervoor dat iedereen op de hoogte is.” Doets houdt de regie en laat wat dat betreft niets op zich afkomen.

Kansen voor de branche

Zo’n crisis opent ook de ogen van (toekomstige) reizigers. “De repatriëring was een ramp voor mensen die niet met een organisatie hadden geboekt”, vertelt Doets. “De kans is groot dat ze dat vanaf nu wel doen. Ze zien de meerwaarde en spreken daar met anderen over. Voor volgend jaar hebben we al veel nieuwe klanten. Die geopende ogen zijn op dit specifieke punt goed voor de branche.”

Realistische blik

Natuurlijk was er ook pijn van de tegenslagen. Doets is echter nuchter: “Ik zit heel realistisch in de wedstrijd. Pruillippen hebben geen zin. Het is pas echt een ramp voor de mensen die ziek worden. Mijn ouders, bijvoorbeeld, zijn heel ziek geweest. Ze hebben het godzijdank overleefd.” Ze vervolgt even later: “Je moet de situatie gewoon in perspectief bekijken. Net als bij een ziekte krijg je met tegenslag na tegenslag te maken. Dat is nu eenmaal zo. Dat is ook waarom je ondernemer bent. Soms heb je hoogtijdagen en andere keren gaat het slecht. Ik heb geen ego dat ik overeind hoef te houden: deze crisis treft ons allemaal.”

“Het voelt soms alsof ik door een kunsthart in leven word gehouden”

Doets is een conservatieve ondernemer die haar zaakjes op orde heeft. Eerst verdienen en dan investeren zorgt voor een bepaalde vorm van onafhankelijkheid die in een crisis als deze zowat als luxe voelt. Toch kent Doets ook haar dalen: “Natuurlijk moet je diep gaan. Dat is pijnlijk. En eerlijk: voor mij voelt het soms ook alsof ik door een kunsthart in leven word gehouden. Ik verstop niets.” Doets is daarbij niet naïef: “Er zijn veel ondernemers die nu denken dat het ergste wel achter de rug is en alles weer normaal wordt. Dat is niet realistisch.” Doets wijst daarbij op de onderzoekers aan Harvard die zeggen dat het coronavirus nog enkele jaren bij ons zal blijven en veel mutaties zal kennen. “Misschien krijgen we nog wel drie of vier lockdowns”, zegt ze. Bovendien heeft Doets een duidelijke boodschap voor ondernemers die stilvallen in een crisis zoals we die nu kennen: “Je moet niet achterover gaan zitten met geld van de overheid. Als de piek eraf is, moet je laten weten dat je er nog bent. Stop niet met communiceren, denken en doen.”

Nieuwe manier van reizen

De zakenvrouw van het jaar 2017 voorziet een nieuwe fase voor Nederland met veel overheidsbemoeienis. “Er was een soort hypermobiliteit. We hadden dit interview bij wijze van spreken wandelend in Barcelona kunnen doen. Dat is nu anders. De mobiliteit is veel gecontroleerder en we zijn in de nieuwe werkelijkheid minder vrij.” Ze voegt hieraan toe dat er een nieuwe manier van reizen ontstaat, die ook veel mogelijkheden geeft. Dat legt ze uit: “Er is zoveel meer ruimte voor diepgang. In plaats van tien natuurparken kun je er nog maar twee bezoeken tijdens je rondreis in Amerika. Voor elk bezoek heb je toestemmingspapieren nodig. Daar staat tegenover dat je in die parken wandelingen maakt met aandacht voor wat je tegenkomt. Dat is in lijn met het reisconcept dat wij altijd al hadden: reizen met een specifiek doel.” De crisis biedt kansen voor mensen om meer in contact te komen met zichzelf, de mensen om hen heen en de natuur. Doets draagt daar met reizen naar bijvoorbeeld Zweden en Noorwegen graag aan bij.

Elke dag overleggen

Op haar team is Doets uitermate trots. “Corona was het beste teamuitje tot nu toe. De strijdbaarheid van mijn team is ongelofelijk. Sommige medewerkers moesten echt resetten. Die zijn gedreven en commercieel: ze willen snel handelen. Dat kon nu niet altijd. Ik heb elke dag een half uur tot drie kwartier besteed aan een meeting met het kernteam. Dialogen voeren is in tijden van crisis belangrijk. Je moet ervoor zorgen dat iedereen achter de beslissingen staat.”

Een sterker team

Doets gelooft overigens ook in de kracht van een crisis: “Ik denk dat veel mensen beter presteren als ze voor een uitdaging staan. Ik tennis beter in de regen en de wind dan in de zon. Mijn team gaat daarin mee. Je merkt dat sommigen dan een sprongetje wagen. Bijvoorbeeld als het om klantgesprekken gaat. Het is niet leuk om te vertellen dat een reis niet door kan gaan. Maar als je je verzet tegen iets nieuws word je er niet beter van. Als je iets nieuws omhelst, kun je erdoor groeien.”

Tips voor de ondernemer

  • Schiet niet in de paniekstand. Ga gefaseerd te werk. Als je de acties opdeelt in blokjes, houd je overzicht en bewaar je de rust in het team.

  • Ga niet zitten afwachten maar pak de leidsels en houd de regie. Wees proactief in de communicatie naar klanten en medewerkers.

  • Bemoei je niet te veel met mensen die bang of boos zijn. Blijf geloven in vooruitgang.

  • Blijf ondernemen. Nu bevriezen en stilzitten helpt je niet vooruit. Een transformatie van je bedrijf is misschien nodig.

  • Blijf communiceren met je team. Al is het een half uur per dag: de dialoog is belangrijk om ervoor te zorgen dat iedereen de beslissingen steunt.

  • Verzet je niet tegen nieuwe dingen. Je kunt alleen maar groeien als je het nieuwe omarmt.

  • Stop niet met communiceren, maar laat weten dat je er nog bent.

  • Sporten is belangrijk. Twee tot drie keer per week. Het liefst in de natuur.

 

Artikel Mentorpraat van NLGroeit op 30 juni 2020.